|
Overmeerse
Vogels
interviewt de Nederlandse topfotograaf Rein Hofman
Rein,
vooreerst uiteraard bedankt voor dit interview, een ganse
eer voor deze website !
Misschien
een ietwat knullige vraag om mee van start te gaan, maar
kan je je even voorstellen aan de weinigen onder de
lezers die nog nooit van Rein Hofman hebben gehoord ?
Het
genoegen is aan mijn kant... leuk dat jullie me vragen
iets over mijn hobby te vertellen.
Ik ben Rein Hofman, 53 jaar oud en woonachtig in een
klein dorpje, vlakbij de Dollard in het uiterste
Noord-Oosten van Nederland.
In het dagelijkse leven werk ik 32 uur per week bij de
overheid en de rest van de tijd gaat zo ongeveer
allemaal in het fotograferen/vogels kijken zitten.
Gelukkig woon ik in een (nog) rustig stukje Nederland
met tal van biotopen binnen een beperkte rijafstand,
maar mijn voorkeur gaat uit naar de kust, de kwelders en
het open landschap. Daar ben ik het meest te vinden.
Fotograferen is voor mij een excuus om buiten te zijn.
Ook als ik geen geslaagde foto's maak, is mijn dag goed.
Vroeger was dat wel een beetje anders; toen deed ik nog hard
mijn best, maar tegenwoordig zie ik wel wat er op mijn
pad komt. Mijn ervaring is, dat de juiste
gemoedstoestand van de fotograaf meer resultaat afwerpt
dan het maken van kilometers....
Achter
sommige van je prachtige foto's moet toch wel een
goed voorbereid plan zitten, een scenario haast, niet ?
Hoe ga je precies te werk ?
Als ik
terugkijk naar de foto's van de laatste maanden, dan is er
bij drie daarvan sprake van een vooropgezet plan i.c. het
gebruik van een schuiltent : sperwer, kerkuil en bosuil.
Alle andere
foto's zijn gemaakt vanuit de auto of lopend en
zonder voorbereiding. Momenteel ben ik bezig met het
fotograferen van een paartje kerkuilen bij mij in het
dorp. Dat betekent veel voorbereiden t.a.v. licht, positie
t.o.v. de uilen, kijken naar gedrag etc. Als de
gewenste foto's er dan uit rollen is dat erg bevredigend,
maar eigenlijk beleef ik net zo veel plezier aan het
afrijden/bezoeken van vaste plekjes in de buurt en dan
maar zien wat er voor de lens komt; de verrassing is dan
groter. Het is dan wel van belang te weten
wanneer je
op welke plek moet zijn, maar als je vaak genoeg en in
meerdere seizoenen je rondje doet, dan ga je vanzelf
patronen ontdekken.
Vogels
vertonen vaak soort-specifiek gedrag en het is belangrijk
om van dat gedrag op de hoogte te zijn. Op die manier
kun je inspelen op situaties die zich gaan voordoen. Ik
denk dat kunnen anticiperen op gedrag noodzakelijk is om
mooie foto's te kunnen maken. Dat betekent dus ook
dat fotograferen meer is dan uitsluitend afdrukken. Je
zult je moeten verdiepen in je onderwerp en je moet voor
jezelf duidelijk krijgen wat je nu eigenlijk wil laten
zien. Het maken van een vogelfoto is niet zo moeilijk,
maar zonder idee erachter
komt het
resultaat al gauw vlak en ongeïnspireerd over. Dat
is voor mij ook het bijzondere aan dit soort fotografie;
je kunt zien of er wel of niet over nagedacht is..., of
iemand zijn hart erin gelegd heeft. Ik probeer in mijn
fotografie te laten zien hoe mooi, kwetsbaar en zacht
vogels zijn. Eigenlijk een beetje door te dringen in de
essentie, het wezen, van het onderwerp.
Wat is nu
bij voorbeeld een kerkuil ? En hoe kan ik dat
laten zien in een paar foto's. Ik heb niet de illusie dat
dat ooit helemaal gaat lukken, maar door dit als
uitgangspunt te nemen, wordt fotograferen voor mij veel
meer dan "een plaatje schieten". Niet iedere
keer lukt het om echt goede foto's te maken en meestal
mankeert er wel iets aan, maar ook als het niet is gelukt,
ben je als fotograaf toch weer dichter je onderwerp
genaderd.
Een andere
tip: ga nooit weg voordat je onderwerp vertrokken is. Heb
je een vogel gevonden die mee wil werken, blijf er dan bij
en stel je andere voornemens even uit. Kijk wat er
gebeurt....
Door de
toegankelijkheid van het fotomateriaal en meer vrije tijd
met daarmee gepaard gaand een hogere interesse in
natuurbeleving, is er de jongste jaren een boost van natuurfotografen,
in het bijzonder vogelfotografen, met alle gevolgen
vandien; er zitten nogal wat cowboys tussen die
met weinig kennis van zaken een terrein opstormen om toch
maar een plaatje te kunnen kieken tijdens een massatwitch
van bijvoorbeeld een Velduil of een Bijeneter...
Een ongelukkige evolutie ?
Ja, ik vind
van wel. Het internet en de talrijke fotosites zijn, wat
mij betreft, geen aanwinst gebleken voor de Nederlandse
avifauna. Mooie foto's kunnen een enorme
aantrekkingskracht uitoefenen en we leven in een wereld
waarin velen hetzelfde willen hebben als een ander; liefst
vandaag nog en het liefst zonder er al te veel voor
te hoeven doen. Wat is er dan gemakkelijker dan te
"vogelen" op waarnemingenrubrieken en
plaatjessites en achter de ontdekkingen van anderen aan te
gaan..? Niet gehinderd door enige kennis houden dit soort
mensen zich bezig met het benaderen van aansprekende
of kwetsbare soorten, want zeldzaam is mooier dan
algemeen... (...) Postzegels sparen is het en het heeft
meer te maken met de ijdelheid van de fotograaf dan met
natuurfotografie. Het zou mooi zijn als iedere fotograaf
in ieder geval lid was van een lokale vogelwerkgroep
en zich ook op ander manieren met vogels zou bezighouden
bv: bescherming, inventarisatie, beheer etc.
Uiteraard
niets ten nadele van de mensen die wel bereid zijn om hun
eigen plan te trekken en authentiek werk maken.
Iets over
het materiaal nu Rein : je werkt met Nikon ?
Ooit begonnen
met Contax, maar in het analoge tijdperk al overgestapt op
Nikon. Ik heb geen ervaring met andere merken.
Een
beginnend vogelfotograaf is het allicht niet aangeraden om
van start te gaan met een body en lenzen ter waarde van een
kleine wagen. Rustig beginnen en in de loop der jaren
opbouwen ?
Dat zal voor
de meesten wel het geval zijn, toch ? En bovendien moet je
gaan ontdekken wat bij je past. Ik zou zelf het
meeste geld in de lens steken. Er worden geen slechte
camera's meer verkocht en de kwaliteit van de lens is
voor de resultaten belangrijker dan die van de camera.
Rein
Hofman staat bekend om zijn 'Hofman-touch', het
'Hofman-palet' als ik het zo mag noemen, met die zo eigen,
specifieke zachte kleuren. Hoe bereik je die ?
Zoals ik al
zei, vind ik het belangrijk om de zachtheid en
kwetsbaarheid van vogels te tonen en die komt het best tot
zijn recht bij zacht, liefst schaduwloos licht. Ik ga dan
ook bij voorkeur op stap op dagen met bedekte luchten,
beetje grauw en motregentje mag ook. Als de zon gaat
schijnen stop ik vaak met fotograferen. Ook in de
bewerking houd ik rekening met de stofuitdrukking van de
vogel. Het laatste jaar ben ik trouwens wel iets
uitbundiger in kleur geworden, al zeg ik het zelf. Komt
ook door de aanschaf van de D300 die over het algemeen, en
met name in de roden, wat sprekender is dan de D200.
De meeste
van je onnavolgbare shoots kennen hun oorsprong in
Nederland ? Wat zijn zo je favoriete reisbestemmingen ?
Die heb ik
niet echt en ik ben ook niet echt fanatiek aan het
fotograferen in de vakantie. Uiteraard doe ik wel wat, maar
ik vind het vooral leuk om met mijn vrouw activiteiten te
ondernemen i.p.v. er weer alleen op uit te trekken. Daar
komt bij dat ik in het buitenland vaak niet precies
weet waar ik zijn moet en de omstandigheden onvoldoende ken.
Bovendien heb ik minder affiniteit met soorten die niet in
Nederland voorkomen. Je zult mij dus niet zien op Lesbos of
andere fotografie hotspots. Reizen waarbij wel alles in het
teken van fotograferen staat maak ik eens per jaar en dan ga
ik samen met een vriend een weekje naar bijv. Falsterbo,
Helgoland of Oost-Duitsland. Voor volgend jaar staat een
rondje IJsland gepland, dan zal ik vermoedelijk wel meer
fotograferen dan anders.
Als
vogelfotograaf, welk seizoen verkies je Rein, of heeft elke
periode zo zijn charmes ?
De zomer
vind ik echt rampzalig ! Alles is groen, het licht is hard
en de natuur lijkt stil te staan. De herfst en de winter
zijn mijn favoriete jaargetijden. De geur van rottend blad
en paddestoelen en de lucht vol met het geluid van
doortrekkers. Heerlijk! Alles beweegt weer en iedere dag
is anders.... Mijn vrije dagen bewaar ik voor deze
periode.
Heb je
vaak contact met andere topfotografen, genre Daniele
Occhiato, Arie Ouwerkerk... ?
Uiteraard
heb ik (veel) contact met andere fotografen, maar
toevallig niet met deze twee....
Elke
fotograaf heeft wel eens een spannend moment beleefd
in zijn "carrière", zijn er zo waarvan je
zegt : dat vergeet ik voor de rest van mijn leven niet
meer ?
Het
moment dat ik nooit meer vergeet was op 14
oktober 2005 's ochtends vroeg in de
Eemshaven-Oost. De plek waar nu een nieuwe
electriciteitscentrale wordt gebouwd. Toen ik het
oostelijk terrein op reed zat er een smelleken aan
de "verkeerde" kant van de auto, die
opvloog toen ik een foto wilde maken. Dat was erg
jammer, want smelleken is een moeilijke soort om te
fotograferen, niet algemeen, schuw en slechts
een korte tijd doortrekkend. De vogel vloog echter
op om, tot mijn stomme verbazing, neer te strijken
naast een ander smelleken op een paal aan de bestuurderskant
van de auto. Het was een goede trekochtend met veel
trek van goudhanen en graspiepers langs de dijk. Het
leek er op dat de smellekens alleen daar oog voor hadden,
want ik mocht tot op 10 meter afstand foto's van
beide vogels maken. Vanaf de palen werden de
goudhaantjes en piepers voor en boven de auto uit de
lucht gepakt. Het gemak en de snelheid waarmee dat
gebeurt is fenomenaal. Na de vangst werd de prooi op
de paaltjes geplukt. Ik kon die ochtend van twee
vogels vijf vangsten en plukpartijen vastleggen. Ze
gunden me geen blik waardig... Een unicum...
Ik heb
me altijd afgevraagd waarom deze valkjes die ochtend
zo tam waren. Misschien omdat ze samen waren, of erg
geconcentreerd op de jacht ?? Je kan er naar blijven
raden, maar na drie uur had ik al mijn kaarten vol
en waren de vogels vertrokken.
Nog
een week heb ik spierpijn gehad van de spanning, de
opwinding en de bochten waarin ik me gewrongen heb
om leuke foto's te maken. Iets dergelijks zal me wel
nooit meer overkomen.
Helaas kunnen dit soort foto's daar niet meer
gemaakt worden. Het terrein is opgespoten en
momenteel wordt er gebouwd.... heel erg jammer.
Mocht je uit je oeuvre
1 foto kiezen, welke zou dat dan zijn ? Heeft dit
plaatje een speciale betekenis
?
Daar
hoef ik niet lang over na te denken. Op de eerste
plaats in mijn persoonlijke top vijf staat deze foto
van een regenwulp... Zo zou ik ze wel altijd willen
maken, schilderachtig, beetje
tegenlicht/strijklicht, mooie kleuren en sfeer.
Ik kies hem ook omdat deze foto voor mij de
frustratie van het vogels fotograferen goed
weergeeft. Het is maar zelden dat alles meezit, je
moet het doen met wat je krijgt en dan vaak ook nog
in een zeer beperkte tijdsspanne. Spannend en
verrassend, maar even zo vaak ontzettend
frustrerend.
Hier
vallen voor mijn gevoel de stukjes op hun plaats.
Ik
kom weleens in Zeeland, waar me onmiddellijk
opvalt dat 'de Hollanders' wat betreft
natuurontwikkeling een ganse stap voor zijn op
Vlaanderen.
Toch
zal het ook in Nederland niet altijd rozegeur en
maneschijn zijn... Jij die veel 'on the road'
bent, merkt allicht ook de verloedering van de
natuur op. Komt
het nog goed denk je of is het een onomkeerbaar
proces ?
Ik
ben redelijk pessimistich over de toekomst van
"natuur" in Nederland. Hoe de situatie in
Vlaanderen is weet ik niet, want ik ben er nog maar
één keer geweest (eigenlijk door heen gereden). Ik
zie wel veel inspanningen om gebieden te realiseren en
de Ecologische Hoofdstructuur is natuurlijk een goed
ding, maar tegelijkertijd zie je overal de overhoekjes
verdwijnen. De plekjes waar je vroeger een zingende
blauwborst kon horen, of het plasje waar nog wel eens
een waterral of porseleinhoen rondliep. Aan de
Groninger Noordkust is een prachtig gebied
gerealiseerd, Polder Breebaart, waar ik vaak te vinden
ben. Ontzettend vogelrijk en landschappelijk erg mooi,
maar tegelijkertijd zie je de industrie en de
windmolens vanuit Delfzijl en de Eemshaven
oprukken... (ik weet het, voor uitgestrekte
natuur moet je niet in Nederland zijn).
Maar...
Ondanks alles is Nederland een bijzonder vogelrijk
land.
Op je
website staat een aangrijpende tekst over Cavall, ik
veronderstel jarenlang je trouwe viervoeter; heb je
dat zelf geschreven ?
Nee,
helaas niet en ik weet ook niet wie ik moet bedanken
voor dit gedicht. Mijn vrouw heeft het ooit van het
internet geplukt en bewaard. We hebben er veel
steun aan, er staat geen woord te veel of te weinig
in. Cavall was mijn eerste hond en hij is 15,5 jaar
bij ons geweest, wat erg oud is voor een Belgische
herder. We deden altijd alles met zijn drietjes. Ik
mis hem nog dagelijks, thuiskomen is anders dan
voorheen... Aan de andere kant hebben we ons de
laatste jaren veel ontzegd, omdat de hond niet
meer meekon. Die ruimte is er nu wel weer en dat is
erg plezierig.
Achter
elke succesvolle fotograaf, staat... Gaat je
echtgenote vaak mee op stap ?
Mijn
vrouw Annemie gaat niet zo heel vaak mee, behalve
als we samen op vakantie gaan. Afgelopen maand waren
we op Helgoland en dat is ook voor een
niet-fotograaf een plezierige en interessante plek.
Tijdens gezamenlijke uitjes probeer ik wel om een
balans te vinden. Bijvoorbeeld door 's ochtends
te fotograferen, zodat de rest van de dag overblijft
om samen wat te ondernemen. Het moet voor iedereen
leuk blijven... Verder doe ik vrijwel alles alleen.
Dat bevalt mij het beste, je kunt dan de tijd
vergeten, je verliezen in projectjes en helemaal je
eigen gang gaan. Even los van de resultaten vind ik
de voorpret en de voorbereidingen wel net zo leuk.
Ik heb het erg getroffen, ik krijg alle ruimte die
ik nodig heb. Er zijn geen beperkingen (over en
weer).
Heb
je na al dat mooie werk nog dromen Rein ? De
ultieme foto die je nog zou willen shooten ?
Dromen
heb ik niet echt, omdat ik me heel goed realiseer dat
door de realisatie van een droom de droom
verdwijnt. Dat is niet altijd wenselijk. Ik ben blij dat
ik tevreden kan zijn in mijn eigen provincie en niet
door het hele land tuf of naar de beren in Finland
of Canada "moet". Niet dat ik dat niet
eens mee zou willen maken, maar ook daar worden door
velen vaak identieke platen gemaakt en je vraagt je wel
eens af wat nou precies de reden is om juist in het
buitenland je heil te zoeken. Misschien ben ik wel te
veel een calvinist. Maar als je in Nederland nog geen
aansprekende foto hebt gemaakt van bijv. een kleine
mantelmeeuw, dan vraag ik me af waarom dat wel zou
moeten van een Beringmeeuw op Vancouver Island.
"Wat van ver komt is lekker" gaat voor mij in
ieder geval niet op. De meeste affiniteit heb ik met de
vogels in mijn eigen (directe) omgeving. Volgens mij ook
een absolute voorwaarde om goede foto's te maken. Daar
komt bij dat ik het allemaal een beetje
"klein" wil houden. Het meer is nooit vol en
voordat je er erg in hebt staat alle tijd in het kader
van het fotograferen of reizen. Ik kies er bewust voor
om dat niet te doen...
Wanneer
mogen we je eens in de Kalkense Meersen verwachten
?
Tja, daar
vraag je me wat, eigenlijk heb ik het antwoord hierboven
al gegeven...
Rein Hofman,
nogmaals van harte bedankt voor dit boeiende gesprek ! Nog
veel succes met je passie, telkens weer genieten...
de adembenemende fotografie van Rein is te bewonderen op
zijn website :
www.birdfocus.nl
interview
: tseef
foto's
: Rein Hofman
juli
2009
|
